Orman yangınlarının hava kirliliğine etkisi düşünülenden daha fazla

Çinli bilim insanları, dünya genelinde orman yangınları ve planlı yakımların atmosfere saldığı hava kirleticilerinin gerçek boyutunu ortaya koymak amacıyla araştırma yaptı. Araştırmanın sonuçları, Aralık 2025’te Environmental Science & Technology dergisinde yayımlandı.

Araştırmada, 1997-2023 yıllarında dünyada orman, çayır ve turbalık yangınlarıyla kontrollü yakımlara ait küresel veriler incelendi. Çalışma kapsamında yanan alanların türüne göre atmosfere yayılan uçucu ve yarı uçucu organik bileşikler de değerlendirmeye alındı.

Bilim insanları, yangın kaynaklı organik bileşik emisyonlarını küresel ölçekte hesaplayabilmek için saha ölçümleri, uydu verileri ve emisyon envanterlerini bir araya getirdi. Ölçüm verisi bulunmayan bitki türleri için ise laboratuvar deneylerinden elde edilen emisyon faktörleri kullanıldı.

Yangınların yalnızca su buharı ve kül değil aynı zamanda uçucu, orta ve yarı uçucu organik bileşikler yaydığı ortaya konulan araştırmada, bu bileşiklerin atmosferde kimyasal dönüşüme uğrayarak solunabilir ince partiküllere dönüştüğü ve hava kirliliğini artırdığı belirlendi.

Sonuçlara göre, küresel ölçekte orman yangınları ve planlı yakımların atmosfere saldığı toplam organik bileşik miktarının önceki tahminlerin yaklaşık yüzde 21 üzerinde olduğu ve her yıl atmosfere yaklaşık 143 milyon ton organik bileşik salındığı hesaplandı.