Disleksi sandığımızdan çok daha eski: Kökeni 430 milyon yıl öncesine uzanıyor

Okuma güçlüğü yaşayan çocuklar söz konusu olduğunda genetik faktörler sıkça gündeme geliyor. Ancak yeni bir bilimsel değerlendirmede, disleksiyle ilişkilendirilen genlerin modern insanla birlikte ortaya çıkmadığı, aksine çok daha eski bir evrimsel geçmişe sahip olduğu aktarıldı.

Çalışmaya, University of Houston’dan Pavel Dobrynin ve Elena L. Grigorenko liderlik etti. Araştırmacıların, 40 yılı aşkın süredir yayımlanan bilimsel çalışmaları taradığı ve 175 genin izini sürdüğü belirtildi.

‘Genler, temel süreçlerde rol oynuyor’

Araştırmacıların aktardığına göre bu genler, okuma için değil, beynin temel işleyişi için evrimsel olarak korunmuş durumda. Bu genlerin; sinir hücrelerinin birbirine bağlanması, bilgi iletimi ve hafıza gibi temel süreçlerde rol oynadığı ifade edildi.

Uzmanlar, insan beyninde okuma için özel olarak evrimleşmiş bir yapı bulunmadığını, beynin aslında çok daha eski ve genel amaçlı sistemleri yeniden kullandığını belirtti. Bu yaklaşım, bilim dünyasında ‘nöronal geri dönüşüm’ olarak adlandırılıyor. Okuma becerisinin, bu eski sistemlerin modern insan beyninde yeni bir işleve uyarlanmasıyla ortaya çıktığı aktarıldı.

Neden herkes aynı şekilde okuyamıyor?

Araştırmada, bu genlerin beyin gelişimi sırasında iki farklı dönemde etkili olduğu belirtildi. Erken dönemde beynin fiziksel yapısının kurulduğu, daha sonraki aşamada ise sinir hücreleri arasındaki iletişimin ince ayarının yapıldığı ifade edildi.

Bilim insanları, bu süreçlerdeki küçük farklılıkların, bazı bireylerde okuma güçlüğüne yol açabileceğini aktardı. Bunun, ‘bozuk okuma genleri’nden değil, çok temel sinirsel süreçlerdeki çeşitlilikten kaynaklandığı vurgulandı.

Araştırmacılara göre bu durum, disleksinin neden her çocukta farklı biçimlerde ortaya çıktığını ve çoğu zaman başka öğrenme farklılıklarıyla birlikte görüldüğünü de açıklıyor.