İngiltere, Chagos Adaları’nın devredilmesi sürecini askıya aldı

İngiltere, Hint Okyanusu’nun ortasında bulunan denizaşırı toprağı Chagos Adaları’nın ada ülkesi Mauritius’a devredilmesine yönelik süreci askıya aldı. İngiltere Dışişleri Bakanlığının Orta Doğu ve Kuzey Afrika’dan sorumlu Müsteşarı Hamish Falconer, kararın gerekçesi olarak ABD ile yürütülen görüşmeleri gösterdi.

Falconer, parlamentoda milletvekillerine hitabı sırasında adaların yönetiminin devrine ilişkin İngiltere ile Mauritius arasında geçtiğimiz yıl varılan anlaşmayı hatırlatarak, devir sürecine yönelik yasa tasarısının onay sürecinin durdurulduğunu belirtti.

Falconer, ABD’nin daha önce anlaşmaya destek verdiğini ancak son dönemde Washington’dan gelen açıklamaların süreci etkilediğini işaret etti. ABD Başkanı Donald Trump’ın konuya ilişkin açıklamalarına değinen Falconer, “Son zamanlarda ABD Başkanı’ndan çok önemli bir açıklama geldi.” dedi.

ABD’nin sürece ilişkin eleştirilerinin doğrudan görüşüldüğünü ifade eden Falconer, “Anlaşmaya dair parlamentoda devam eden bir sürecimiz var. Uygun zamanda konuyu yeniden parlamentonun gündemine getireceğiz. Amerikalı muhataplarımızla yürütülen temaslara ise geçici olarak ara veriyoruz” ifadelerini kullandı.

Bu gelişme, Trump’ın daha önce anlaşmaya destek verdiğini belirtmesine rağmen geçtiğimiz hafta İngiltere Başbakanı Keir Starmer’a anlaşmayı iptal etmesine yönelik çağrıda bulunmasının ardından geldi.

İNGİLTERE-MAURİTUS ARASINDAKİ ANLAŞMA

Taraflar arasında varılan söz konusu anlaşma İngiltere’nin, bölgenin egemenliğini Mauritius’a devretmesini ve adalar arasından en büyüğü olan Diego Garcia’da bulunan İngiltere-ABD ortak askeri üssünü geri kiralamak için yılda yaklaşık 101 milyon sterlin ödemesini öngörüyor.

OKYANUSUN ORTASINDA ABD ÜSSÜ

Hint Okyanusu’ndaki ada ülkelerinden olan Mauritius Cumhuriyeti, 1598’de Hollanda, 1715’te Fransa sömürgesi oldu. Mauritius, 1814’teki Paris Anlaşması ile İngiltere hakimiyetine girdi. Yaklaşık 150 yıl bu adaları sömüren İngiltere, Birleşmiş Milletlerin (BM) baskısıyla 1968’de Mauritius’a bağımsızlığını vermeden 3 yıl önce, Chagos Takımadaları’nı ülkeden ayırarak elinde tuttu.

Chagos’un yanı sıra Aldabra, Farquhar ve Desroche adalarını da Şeyseller’den ayıran İngiltere, söz konusu adaları 1965’te İngiliz Hint Okyanusu Bölgesi’nin (İHOB) parçası ilan etti. Şeyseller’den ayırdığı adaları daha sonra geri vermek zorunda kalsa da İngiltere toplam 2 bin 300 adacığın bulunduğu İHOB ile Hint alt kıtasının güneyinde varlığını sürdürdü.

İngiltere, İHOB içerisindeki Chagos Takımadaları’nın en büyüğü olan mercan ada Diego Garcia’yı 1966’da, müttefiki ABD’ye 50 yıllığına kiraladı.

ABD’nin hemen büyük bir deniz ve hava askeri üssü inşa etmeye başladığı Diego Garcia ile Chagos Takımadaları’nda yaşayan yaklaşık 2 bin kişi, 1967-1973 yılları arasında zorla bölgeden çıkarıldı. Adaya turistlerin ve medya mensuplarının girişi de yasaklandı.

Diego Garcia Deniz Kuvvetleri Destek Tesisi adıyla 1977’de açılan askeri üste, büyük askeri kargo uçaklarının kullanabileceği 3 bin 600 metrelik bir pist, ABD donanmasından 2 uçak gemisinin aynı anda demirleyebileceği bir de liman bulunuyor.

TRUMP: İRAN’A KARŞI SALDIRIDA KULLANILABİLİR

Diego Garcia Adası’ndaki Amerikan üssünün önemine işaret eden Trump, “İran bir anlaşma yapmamaya karar verirse, ABD’nin son derece istikrarsız ve tehlikeli bir rejimin potansiyel saldırısını ortadan kaldırmak için Diego Garcia’yı ve Fairford’da bulunan hava üssünü kullanması gerekebilir.” vurgusunu yaptı.