İran Savaşı petrol fiyatlarını nasıl etkiledi?

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışmaların genişlemesi, küresel enerji piyasalarında sert dalgalanmalara yol açtı. Petrol ve doğal gaz fiyatları hızla yükselirken, Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatlar durma noktasına geldi.

BEŞ GÜNDE YÜZDE 15 YÜKSELDİ

Brent petrolün varil fiyatı yüzde 6 artışla 84,33 dolara, ABD ham petrolü ise aynı oranda yükselerek 77,19 dolara çıktı. Brent petrol böylece Ocak 2025’ten bu yana en yüksek kapanış seviyesine ulaştı.

Petrol fiyatları savaşın başladığı cumartesi gününden bu yana yaklaşık yüzde 15 yükseldi.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NIN KAPANMASI

Küresel enerji ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiği durma noktasında. Dünya petrol ve LNG sevkiyatının yaklaşık yüzde 20’si bu dar geçitten gerçekleşiyor.

İran Devrim Muhafızları’ndan bir yetkili, bölgeden geçmeye çalışan gemilerin hedef alınacağını belirterek “Bu bölgeye gelen gemiler ciddi bir karşılık görecek.” açıklaması yaptı.

İran daha sonra “geçiş yasağı” ilan edilmesine rağmen uyarıları dikkate almadan Boğaz’dan geçmeye çalışan 10 petrol tankerini vurduğunu duyurdu.

Sigorta şirketlerinin risk nedeniyle bölgedeki sevkiyatları sigortalamayı durdurması üzerine çok sayıda tanker rotasını değiştirdi. Küresel deniz taşımacılığı şirketleri de boğazdan geçişleri askıya aldı.

ENERJİ ALTYAPISI DA SAVAŞIN HEDEFLERİNDEN BİRİ

Çatışmaların enerji altyapısını da vurması piyasadaki paniği büyüttü. İran, Körfez’de enerji tesisleri ve tankerleri hedef aldı. Katar, tesislerine yönelik saldırılar sonrası LNG üretimini durdurdu. İsrail bazı gaz sahalarında üretimi askıya aldı.

Suudi Arabistan en büyük rafinerilerinden birini kapattı. Irak ise ihracat sıkıntısı nedeniyle üretimi günde yaklaşık 1,5 milyon varil azalttı. Suudi petrol devi Aramco’nun bazı sevkiyatları Hürmüz yerine Kızıldeniz üzerinden yönlendirmeye çalıştığı bildirildi.

GAZ FİYATLARINDA ÜÇ YILIN ZİRVESİ

Savaşın etkisi yalnızca petrol piyasasıyla sınırlı kalmadı.

İngiltere’de referans doğal gaz fiyatı üç yılın en yüksek düzeyini gördü. Avrupa ve Asya LNG fiyatları da sert yükseldi. ABD’de dizel vadeli kontratları yüzde 10’a yakın artışla Ekim 2023’ten bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Benzin fiyatları da yükseliş kaydetti.

Uzmanlar enerji maliyetlerindeki artışın küresel enflasyonu yeniden tetikleyebileceği uyarısında bulunuyor.

PETROL 100 DOLARIN ÜZERİNE ÇIKABİLİR

Goldman Sachs ve Wood Mackenzie gibi kurumlar, Körfez’de uzun süreli bir arz kesintisinin petrol fiyatlarını varil başına 100 doların üzerine çıkarabileceğini öngörüyor.

Ancak ABD kaya petrolü üreticileri, fiyat artışına rağmen üretimi kısa sürede artırmanın mümkün olmadığını belirtiyor. Sektör temsilcileri yeni üretimin devreye girmesinin aylar sürebileceğini ifade ediyor.

Uluslararası Enerji Ajansı’na göre kısa vadede ABD’de devreye girmeyi bekleyen kuyular üretimi en fazla günde yaklaşık 400 bin varil artırabilir. Bu rakam, Körfez’den ihraç edilen günlük yaklaşık 20 milyon varillik petrolün yanında oldukça sınırlı kalıyor.

TANKER TAŞIMACILIĞINDA REKOR PAHALILIK

Savaş nedeniyle petrol taşımacılığı maliyetleri de hızla yükseldi. Orta Doğu’dan Çin’e petrol taşıyan bir tankerin günlük kiralama bedeli 400 bin doların üzerine çıkarak rekor kırdı. Bunun ana nedenlerinden biri de sigorta ücretlerinin hızla artması oldu. ABD Başkanı Trump, Hürmüz Boğazı’ndan geçecek gemilere ABD koruması desteği ve sigorta primi desteği verileceğini belirtti.

Uzmanlar, enerji fiyatlarındaki yükselişin ulaşım, gıda ve sanayi maliyetlerini artırarak küresel ekonomide yeni bir enflasyon dalgasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.

ABD Başkanı Donald Trump ise çatışmaların birkaç hafta içinde sona erebileceğini ve savaşın bitmesiyle petrol fiyatlarının yeniden düşeceğini söyledi.