İran’da tarihi sarsan keşif: 6 bin 500 yıllık fetüsler çömleklerde bulundu

İran’ın kuzeybatısındaki Chaparabad yerleşiminde, MÖ 5. binyılın ortalarına tarihlenen iki “kap içine gömüt” örneği gün yüzüne çıkarıldı.

Dr. Mahdi Alirezazadeh ve Dr. Hanan Bahranipoor tarafından yürütülen çalışmada, L522.1 ve L815.1 kodlu iki fetüs gömütü ayrıntılı biçimde incelendi.

Araştırmacılara göre özellikle L522.1, İran Platosu’nda bilinen en bütüncül tarihöncesi bebek gömütlerinden biri olarak öne çıkıyor.

Aynı alan, farklı defin uygulamaları

Her iki gömüt de yaklaşık 310 metrekarelik bir mimari alan içinde ve birbirine üç metreden daha az mesafede bulundu. Ancak defin ritüelleri arasında belirgin farklar tespit edildi.

Her iki fetüs de Dalma kültürüne ait seramik kapların içine yerleştirilmişti.

Red Slip Ware ve gündelik kullanım izleri

L522.1’in yerleştirildiği çömlek, Dalma geleneğinde yaygın olan “Red Slip Ware” (kırmızı astarlı seramik) türündendi. Kabın dış yüzeyindeki is lekeleri, daha önce gündelik pişirme amacıyla kullanıldığını gösteriyor.

Bu durum, tarihöncesi toplumlarda gündelik eşyaların cenaze ritüellerinde yeniden işlev kazandığını düşündürüyor.

İskelet analizi: 36–38 haftalık gebelik

Kemiklerin yaklaşık yüzde 90’ının korunduğu L522.1 örneğinde ayrıntılı analiz yapıldı.

Uzun kemik ölçümleri ve kaynaşma verilerine göre her iki fetüsün de gebeliğin 36–38. haftalarında hayatını kaybettiği tahmin ediliyor.

Belirgin travma izine rastlanmadı. L522.1’de tespit edilen kafatası kırığının ise gömü sonrası toprak basıncından kaynaklandığı değerlendirildi.

Mezar hediyeleri ve kültürel çeşitlilik

L522.1 gömütüne, koyun/keçi (ovikaprid) kalıntıları ve işlenmiş bir taş eşlik ediyordu. Buna karşın L815.1’de mezar hediyesi bulunmadı.

Araştırmacılar, bu farklılığın Güneybatı Asya’daki tarihöncesi kültürlerde defin pratiklerinin tek tip olmadığını gösterdiğini belirtiyor.

Benzer örnekler arasında:

yer alıyor.

Statü farkı mı, ritüel çeşitliliği mi?

Dr. Alirezazadeh’e göre iki gömütün aynı döneme ve aynı yerleşime ait olması, geniş ölçekli kültürel ya da aile statüsü farkı açıklamasını zayıflatıyor.

Ancak araştırmacılar, tarihöncesi toplulukların iç dinamiklerine dair kesin yargıya varmanın mümkün olmadığını ve daha fazla bilimsel analiz gerektiğini vurguluyor.

Antik DNA çalışmaları yeni kapılar açabilir

Uzmanlar, gelecekte yapılacak antik DNA ve stabil izotop analizlerinin, bu iki gömüt ve genel olarak tarihöncesi fetüs gömme pratikleri hakkında daha net sonuçlar sağlayabileceğini belirtiyor.

Chaparabad buluntuları, tarihöncesi toplumlarda fetüs bireylere atfedilen kültürel anlamın düşündüğümüzden daha karmaşık ve güçlü olabileceğine işaret ediyor.