İran’da yeni dini lider seçimi için kritik saatler: Toplantı online mı?

İran Anayasası’na göre dini liderin ölümü durumunda ülkenin yönetimi geçici olarak üç kişilik bir konseye devrediliyor. Bu konseyde Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Yargı Erki Başkanı Gulamhüseyin Muhsini Ejei ve üst düzey din insanı Ali Rıza Arafi yer alıyor. Konsey, yeni lider seçilene kadar devlet işlerinin yürütülmesinden sorumlu.

88 üyelik Uzmanlar Meclisi

Yeni dini lideri belirleme yetkisi 88 üyeden oluşan Uzmanlar Meclisi’ne ait. Üyeleri halk tarafından seçilen bu din insanları kurulunun adayları ise Anayasayı Koruyucular Konseyi tarafından onaylanıyor.

Adaylardan birinin seçilebilmesi için mecliste çoğunluk oyu gerektiği belirtiliyor. Normal koşullarda haftalar sürebilen bu süreç, mevcut güvenlik ortamı nedeniyle hızlandırılmış durumda.

Toplantı binası hedef oldu, online yöntemler

İran’da yakın medya organlarında yer alan bilgilere göre meclisin Kum’daki toplantı binasının 3 Mart’ta düzenlenen bir hava saldırısının hedefi olduğu bildirildi.

Bu gelişmenin ardından güvenlik riskleri ve suikast tehditleri nedeniyle görüşmelerin bir bölümünün ‘online’ yöntemlerle yapıldığı belirtiliyor.

Resmi makamlar oylamanın nasıl gerçekleştirildiğine dair ayrıntılı bir açıklama yapmadı. Ancak İranlı bazı yetkililer sürecin “son aşamaya geldiğini” ve yeni dini liderin kısa süre içinde açıklanabileceğini ifade ediyor.

İran’ın yeni dini lideri için kimler konuşuluyor?

Yeni lider için çeşitli isimler gündeme gelse de son günlerde en çok dile getirilen adaylardan biri Mücteba Hamaney oldu. Hamaney’in oğlu olan Mücteba Hamaney’in seçildiğine dair bazı iddialar uluslararası medya ve İran muhalif kaynaklarında yer aldı. Ancak Tahran yönetimi bu konuda resmi bir doğrulama yapmadı.

Olası adaylar arasında Hasan Humeyni ve Ali Rıza Arafi gibi isimler de zaman zaman gündeme geliyor. Ancak, Arap basınında iddia edildiğine göre İran Devrim Muhafızları, kendileriyle ilişkileri gençlik yıllarından itibaren kuvvetli olan ve bizzat içlerinden olan Mücteba Hamaney’in yeni dini lider olması konusunda heyete tavsiye verdi.

Mücteba Hamaney’in IRGC ilişkisi

Mücteba Hamaney, İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in ABD ve İsrail saldırılarında öldürülmesinin ardından ülkenin yeni liderliği için öne çıkan isimlerden biri olarak gösteriliyor. İran makamları henüz resmi bir açıklama yapmazken, İsrail ve Batı medyasında 56 yaşındaki sert çizgideki din adamının yeni dini liderlik için en güçlü adaylardan biri olduğu yönünde haberler yer aldı.

Uzun yıllardır İran’daki iktidar çevrelerinde etkili bir figür olarak bilinen Mücteba Hamaney, özellikle İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) ile kurduğu yakın ilişkilerle dikkat çekiyor.

‘Babasından daha sert çizgide’

Hiçbir seçimde aday olmayan ve kamuoyu önünde nadiren görünen Hamaney, İran’daki iktidar yapısı içinde daha çok perde arkasındaki etkisiyle tanınıyor. Muhalifler ise onu 2009’daki “Yeşil Hareket” protestolarının bastırılması ve güvenlik güçlerinin müdahalesiyle ilişkilendiriyor. Dini hiyerarşide ‘hüccetülislam’ (orta düzey din adamı) unvanına sahip olan Hamaney’in lider olması durumunda bunun İran’da daha sert çizgideki siyasi grupların etkisini koruduğu anlamına gelebileceği değerlendiriliyor.

Resmi açıklama bekleniyor

İran’da yeni dini liderin seçimine ilişkin resmi sonuç henüz açıklanmış değil, açıklamanın ise uygun görülen bir zamanda yapılacağı değerlendiriliyor.

Uluslararası basın ve bölgedeki diplomatik kaynaklar, duyurunun kısa süre içinde gelebileceğini ve gelişmelerin hızla değişebileceğini belirtiyor.