İsrail’in nükleer kapasitesi ve tarihsel arka planı
İsrail nasıl nükleer silah sahibi oldu? Gazeteci Ali Çağatay, Seyir Hali programında anlattı.
Gazeteci Ali Çağatay, ABD’nin İran’a “nükleer silah sahibi olamazsınız” mesajı verdiği bir dönemde, İsrail’in nükleer silaha giden yolunu tarihsel örneklerle değerlendirdi.
Çağatay, sürecin “çok gizli yürütülen” bir programla ilerlediğini ve İsrail’in yıllarca “var mı yok mu” çizgisinde bir belirsizlik stratejisi izlediğini belirtti.
İran’a yönelik nükleer caydırıcılık tartışmasının arka planında nükleer silahın güç dengelerini belirlediğini vurgulayan Çağatay, şunları söyledi:
Nükleer silah sahibi olan ülkelerin sayısı ne kadar azsa dünya o kadar rahattır. Nükleer gücün bozamayacağı oyun yoktur. Amerika Birleşik Devletleri bunu bildiği için İran’ın nükleer silah sahibi olmasını istemiyor. İsrail’in nükleer silah sahibi olma süreci 1950’lerin ortalarından itibaren çok gizli bir programla yürütüldü. Hem var hem yok biçiminde bir hareketti. Resmi olarak hala bugün İsrail nükleer silah sahibi midir, değil midir; bu sorunun yanıtı verilmiş değil ama bütün otoriteler çok iyi biliyor ki İsrail’in nükleer silahları var.
Çağatay, sözlerine şöyle devam etti:
1948 ve 1952 yıllarında İsrail Devleti yeni kurulurken David Ben-Gurion, ‘Holocaust sonrası bir daha asla’ mantığıyla hareket etti. Bu yüzden 1952 yılında İsrail Atom Enerjisi Komisyonu kuruldu.
1957’de Fransa Negev çölünde, Dimona yakınlarında bir reaktör kurdu. 1963 ve 1966’da reaktör kritik hale geldi. 1966 sonu, 1967 başında ilk operasyonel nükleer aygıtlar tamamlandı.
‘ABD yardımcı oldu’
ABD ile kurulan ilişkinin programı ‘sessiz sedasız’ güvenceye aldığını söyleyen Çağatay, şunları söyledi:
Amerika Birleşik Devletleri, İsrail’in nükleer silah sahibi olmasına hem çanak tutmuştur, hem yardımcı olmuştur, hem de göz yummuştur. 1969’da Nixon ile Golda Meir arasında bir anlaşma imzalandı. 1979’da Vela olayı patlak verdi. 1986’da Mordechai Vanunu, Sunday Times’a projeyi ifşa etti. Kısacası İsrail’in nükleer silahı var. Programın mottosu hala ‘Samson Option’, yani son çare.
