Karadeniz gerilimi Avrupa’yı etkiledi: 3.8 milyon ton Kazakistan petrolü kayıp

Kazakistan’ın Avrupa’ya petrol ihracatı, Ukrayna’nın Karadeniz’deki insansız araç saldırıları ve teknik aksaklıklar nedeniyle geriledi. Novorossiysk’te bulunan Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu (CPC) terminalinde yaşanan hasar, yükleme operasyonlarını yavaşlattı.

29 Kasım 2025’te düzenlenen deniz dronu saldırısında terminalin derin deniz yükleme noktalarından biri devre dışı kaldı. Bu birimin günlük 800 bin varile kadar kapasiteye sahip olduğu belirtildi. 13 Ocak’ta ise Kazak ham petrolü yüklemek için bekleyen Matilda ve Delta Harmony tankerleri hedef alındı.

Kazakistan Enerji Bakanı Erlan Akkenzhanov’un, söz konusu gemilerin boş olduğunu ve can kaybı ya da sızıntı yaşanmadığını bildirdi.

CPC hattı ve Avrupa piyasasına etkisi

Kazakistan, ham petrolünün yaklaşık yüzde 80’ini CPC hattı üzerinden ihraç ediyor. Hat, Hazar sahalarından Karadeniz’e uzanıyor ve Avrupa için Rusya dışı en önemli petrol tedarik kanallarından biri olarak görülüyor.

Sevkiyatlardaki düşüş, Avrupa rafinerilerinin tercih ettiği düşük kükürtlü ‘CPC Blend‘ petrolünde arz sıkışmasına yol açtı. Ocak ayında Avrupa’da petrol fiyatlarının bu nedenle destek bulduğu ve alıcıların alternatif türlere yöneldiği aktarıldı.

Kazakistan’ın Avrupa Birliği petrol ithalatının yüzde 12’sinden fazlasını karşıladığı belirtildi. Enerji analisti Olzhas Baidildinov’un, varil başına 60 dolar varsayımıyla potansiyel kaybı yaklaşık 1.6 milyar dolar olarak hesapladığı bildirildi.

Kiev’e resmi protesto

Saldırıların diplomatik gerilimi artırdığı, Astana’nın Kiev’e resmi protesto sunduğu ifade edildi. Ukrayna tarafının ise eylemlerin Rusya’nın askeri-sanayi kapasitesini zayıflatmayı hedeflediğini savunduğu aktarıldı.

Tengiz sahasındaki kesinti tabloyu ağırlaştırdı

İhracattaki düşüş, ülkenin en büyük petrol sahası olan Tengiz’deki üretim kesintisiyle daha da derinleşti. 18 Ocak’ta bir jeneratörde çıkan yangın nedeniyle elektrik kesintisi yaşandığı ve üretimin geçici olarak durdurulduğu bildirildi.

Enerji Bakanı Akkenzhanov’un, kesinti nedeniyle yaklaşık 7.2 milyon varillik üretim kaybı oluştuğunu ancak yıllık hedeflerin değişmeyeceğini söylediği aktarıldı. Üretimin kademeli olarak yeniden başlatıldığı belirtildi.

Tengiz’in günlük 900 bin varile kadar kapasiteye sahip olduğu, kesinti öncesinde üretimin yaklaşık 360 bin varil seviyesinde bulunduğu kaydedildi. Sahanın yaklaşık 11.5 milyar varillik çıkarılabilir rezerve sahip olduğu ifade edildi.

Yetkililer, CPC terminalindeki üç yükleme noktasından ikisinin faal olduğunu, hasarlı birimde onarım çalışmalarının sürdüğünü bildirdi.