Laboratuvarda ‘mini beyin’ üretiminde yeni aşama: Gerçekçi kan damarları oluşturuldu

Bilim insanları, laboratuvar ortamında geliştirilen ‘mini beyinlerde’ önemli bir ilerlemeye imza attıklarını duyurdu. Araştırmacılar, gerçek beyne benzer kan damarlarına sahip ‘beyin organoidleri’ üreterek bu yapıların daha uzun süre canlı kalmasını sağladı.

‘Beyin organoidleri’ olarak adlandırılan ve kök hücrelerden elde edilen hücre kümelerinin, 2013’ten bu yana otizm, şizofreni ve demans gibi hastalıkların araştırmalarında kullanıldığını aktaran uzmanlar, bugüne kadar üretilenlerin en büyük sorunun birkaç ay içinde besin ve oksijen yetersizliği nedeniyle ölmesi olduğunu belirtti.

Uzmanlar bunun nedeninin gerçek beyinlerde bulunan damar ağının, yapay beyinlerde yeterince gelişememesinden kaynaklı olduğunu belirtiyor. Bu durumun, organoidlerin büyüklüğünü ve karmaşıklığını sınırladığını belirten Kaliforniya Üniversitesi araştırmacıları, sorunu aşmak için kök hücrelerden ‘kortikal organoidler’ üretti. Aynı zamanda damar hücrelerinden oluşan ayrı organoidler geliştirildi ve bunlar mini beyinlerin iki ucuna yerleştirildi.

Gerçekçi ‘damar ağı’ oluşturuldu

Birkaç hafta içinde, damar hücrelerinin tüm organoid boyunca yayıldığı ve içi boş kanallar oluşturduğu gözlemlendi. Bu yapıların, gerçek beyindeki damar sistemine oldukça benzediği tespit edildi.

Cambridge Üniversitesi’nden Madeline Lancaster, çalışmayı “büyük bir adım” olarak nitelendirerek, damarların gerçek beyinle benzer bir yapıya sahip olmasının son derece önemli olduğunu vurguladı. Araştırmada ayrıca, geliştirilen damarların ‘kan – beyin bariyerine’ benzer bir koruyucu yapı oluşturduğu ve besin ile atık maddelerin geçişini daha iyi sağladığı belirtildi.

Uzmanlara göre bu gelişme, organoidlerin daha uzun süre yaşamasına ve beyin gelişiminin daha ayrıntılı şekilde incelenmesine olanak tanıyacak. Ancak bilim insanları, tamamen işlevsel bir sistem için kan akışını sağlayacak yapay bir “dolaşım mekanizmasına” hala ihtiyaç olduğunu ifade etti.