Müzik neden bazı insanlara keyif vermiyor? Bilim insanları açıkladı

Bazı insanlar normal işitme yetisine ve sağlıklı duygusal tepkilere sahip olmalarına rağmen müzikten hiçbir keyif almıyor. Bilim dünyasında ‘özgül müzikal anhedoni‘ olarak tanımlanan bu durumun, beynin işitsel ağları ile ödül sistemi arasındaki iletişim kopukluğundan kaynaklandığı ortaya kondu.

Trends in Cognitive Sciences dergisinde yayımlanan çalışmada, yaklaşık on yıl önce bu durumu tanımlayan araştırmacılar, müzikal anhedoninin beyinde nasıl işlediğini ayrıntılı biçimde ele aldı. Çalışmaya göre müziği algılayan beyin bölgeleri normal şekilde çalışsa da, bu sinyaller ödül ve haz duygusunu oluşturan ağlara yeterince aktarılmıyor.

Barselona Üniversitesi’nden sinirbilimci Josep Marco-Pallarés, benzer mekanizmaların farklı ödül türlerine verilen tepkilerdeki bireysel farklılıkları da açıklayabileceğini belirterek, bu bağlantıların incelenmesinin anhedoni, bağımlılık ve yeme bozuklukları gibi alanlarda yeni araştırmalara kapı aralayabileceğini söyledi.

Müzikten alınan haz nasıl ölçülüyor?

Araştırma ekibi, müzikten alınan hazzı ölçmek için Barselona Müzik Ödül Ölçeği (BMRQ) adlı standart bir anket geliştirdi. Bu ölçek duygusal tepki, ruh hali düzenleme, sosyal bağ kurma, bedensel hareket (dans etme gibi) ve yeni müzik arayışı olmak üzere beş farklı boyutu değerlendiriyor. Müzikal anhedonisi olan bireyler, bu alanların tamamında düşük puan alıyor.

Beyin görüntüleme sonuçları ne gösteriyor?

Davranışsal deneyler ve fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme sonuçları, müzikal anhedonisi olan kişilerin melodileri tanımakta zorlanmadığını, ancak müzik dinlerken ödül devrelerinde düşük aktivite görüldüğünü ortaya koydu. Aynı kişilerin para kazanma gibi diğer ödüllere normal tepkiler vermesi, sorunun ödül sisteminin kendisinden değil, müzikle kurduğu bağlantıdan kaynaklandığını gösterdi.

Genetik ve çevresel faktörler etkili olabilir

Araştırmacılar, müzikal anhedoninin neden ortaya çıktığının henüz net olmadığını, ancak genetik ve çevresel faktörlerin birlikte rol oynadığını belirtiyor. İkizler üzerinde yapılan bir çalışmaya göre, müzikten alınan hazdaki farklılıkların yüzde 54’ü genetik faktörlerle açıklanabiliyor.