Satürn’ün en büyük gizemlerinden biri çözüldü: ‘Halkaların nasıl oluştuğunu açıklayabilir’

Gökbilimciler, Satürn’ün en büyük uydusu Titan‘ın kökenine ilişkin bir gizemi çözdü. Yeni araştırmaya göre Titan, yaklaşık bir milyar yıl önce başka bir büyük uyduyla çarpışmış olabilir. Bu çarpışma yalnızca Titan’ın bugünkü yapısını değil, Satürn’ün ünlü halkalarının oluşum sürecini de açıklayabilir.

Titan, Satürn’den her yıl uzaklaşıyor

Dünya’nın yaklaşık yarısı büyüklüğünde ve Merkür’den daha büyük olan Titan’ın kütle çekimi Satürn’ün ekseninde yalpalıyor. Üstelik Titan, Satürn’den her yıl yaklaşık 11 santimetre uzaklaşıyor. Bilim insanları bu hızın daha önce öngörülenden çok daha yüksek olduğunu belirtiyor.

2004-2017 yılları arasında Satürn sistemini inceleyen Cassini uzay aracının verileri, Titan’ın yörüngesinin beklenenden hızlı genişlediğini ortaya koymuştu. Bu durum, Satürn’ün eğik ekseni ve halkalarının kökenine dair yeni soruları gündeme getirdi.

‘Kayıp uydu’ teorisi

Kaliforniya’daki SETI Enstitüsü‘nden gezegen bilimci Matija Ćuk, Titan’ın geçmişte ‘proto-Hyperion’ olarak adlandırılan büyük bir uyduyla çarpıştığını öne sürüyor. Bugün Satürn’ün düzensiz şekilli uydularından biri olan Hyperion, bu çarpışmanın kalıntısı olabilir. Araştırmaya göre söz konusu kayıp uydu Titan’la çarpışarak büyük ölçüde parçalandı ve bu süreç Titan’ın kütlesini ve yörüngesini değiştirdi.

Satürn’ün eğik ekseni nasıl oluştu?

Satürn, Güneş etrafındaki yörünge düzlemine göre yaklaşık 26,7 derecelik bir eğime sahip. Daha önce bu eğimin Neptün’ün kütle çekim etkisiyle oluştuğu düşünülüyordu. Ancak Cassini verileri iki gezegenin tam senkronize olmadığını gösterdi.

Yeni çalışma, kayıp uydunun kütle çekiminin Satürn ile Neptün arasındaki rezonansı sağladığını; uydunun kaybolmasının ise bugün gözlenen küçük uyumsuzluğu açıkladığını savundu.

Halkalar yüz milyonlarca yıl sonra oluşmuş olabilir

Araştırmaya göre çarpışma olayından yüz milyonlarca yıl sonra Titan’ın genişleyen yörüngesi, Satürn’ün iç uydularını istikrarsızlaştırdı. Bu uyduların birbirine çarpması sonucu ortaya çıkan enkazın bir kısmı günümüzde gördüğümüz halkaları oluşturdu.

Titan yüzeyinin yalnızca yaklaşık 300 milyon yıl yaşında olduğunu gösteren ve krater eksikliğine dayanan yakın tarihli bir çalışma da bu çarpışma senaryosunu destekledi.